Kiedy i dlaczego należy przeprowadzać cykliczne kontrole budynków?

Cykliczne kontrole budynków należy przeprowadzać: raz w roku (zakres instalacyjny i elementy narażone na czynniki zewnętrzne), raz na pięć lat (pełniejsza ocena techniczna, m.in. instalacje elektryczne i piorunochronne), dwa razy do roku w przypadku dużych obiektów (przed i po sezonie zimowym), a także dodatkowo po zdarzeniach nadzwyczajnych, takich jak wichury, pożary czy podtopienia. Robimy to, aby szybko wykryć usterki, zapobiec awariom, chronić zdrowie i mienie oraz spełnić obowiązek prawny wynikający z art. 62 Prawa budowlanego.

Przeczytaj również: Kluczowe etapy realizacji projektu hali produkcyjnej – od koncepcji do wykonania

Kiedy dokładnie wykonać przegląd budynku?

Prawo budowlane (art. 62) nakłada na właściciela lub zarządcę obowiązek organizacji kontroli. Małe i średnie obiekty sprawdza się raz do roku oraz raz na pięć lat, natomiast duże budynki wymagają przeglądów co najmniej dwa razy w roku – przed i po zimie, gdy konstrukcja jest najbardziej obciążona śniegiem, wiatrem i wahaniami temperatur.

Przeczytaj również: Nowoczesne rolety zewnętrzne – sposób na oszczędność energii

Dodatkowe, doraźne kontrole wykonuje się zawsze po zdarzeniach nadzwyczajnych: silnych wiatrach, pożarach, powodziach czy uderzeniach mechanicznych. Taki przegląd pozwala szybko potwierdzić bezpieczeństwo użytkowania i podjąć działania naprawcze.

Przeczytaj również: Modernizacja instalacji sanitarnej - kiedy warto się na nią zdecydować?

Dlaczego cykliczne kontrole są konieczne?

Regularne przeglądy umożliwiają wczesne wykrycie usterek – od nieszczelności instalacji gazowej po korozję elementów konstrukcyjnych. To realnie zmniejsza ryzyko awarii, kosztownych napraw i przestojów w użytkowaniu. Kontrole to także element prewencji pożarowej i ochrony zdrowia mieszkańców, bo obejmują instalacje, które w przypadku zaniedbań mogą stworzyć zagrożenie.

Jest również aspekt prawny i finansowy: brak wymaganych przeglądów może skutkować mandatami, nakazami naprawczymi, a w skrajnych przypadkach ograniczeniem użytkowania obiektu. Dla właściciela oznacza to także trudności przy sprzedaży nieruchomości i ryzyko problemów z wypłatą odszkodowania z polisy.

Zakres kontroli rocznej – co sprawdzamy i po co?

Przegląd roczny koncentruje się na elementach szczególnie narażonych na zużycie i warunki atmosferyczne. Obejmuje m.in.:

• Instalacje gazowe – szczelność, działanie armatury, stan przewodów. Wczesne wykrycie nieszczelności zapobiega wybuchom i zatruciom.
• Przewody kominowe (dymowe, spalinowe, wentylacyjne) – drożność, ciąg, stan obudów. To klucz do prawidłowego odprowadzania spalin i wentylacji.
• Elementy narażone na czynniki zewnętrzne – dach, rynny, obróbki, elewacje, balustrady; wykrycie nieszczelności eliminuje zawilgocenia i zacieki.
• Szamba i przydomowe oczyszczalnie ścieków – szczelność, sprawność urządzeń, zabezpieczenia przed przepełnieniem.

W praktyce przegląd roczny to szybkie „bezpieczeństwo minimum”: ma potwierdzić, że budynek można bezpiecznie użytkować do kolejnego sezonu.

Zakres kontroli pięcioletniej – głębsza ocena techniczna

Co pięć lat inspektor dokonuje szerszej oceny stanu technicznego i estetycznego obiektu. Kluczowe elementy to:

• Instalacja elektryczna – pomiary ochronne, stan przewodów, zabezpieczeń, rozdzielnic; weryfikacja zgodności z normami.
• Instalacja piorunochronna – ciągłość, rezystancja uziemienia, połączenia; ochrona przed przepięciami i wyładowaniami.
• Ocena konstrukcji i przegród – rysy, ugięcia, korozja, zawilgocenia; analiza trwałości i nośności.
• Elementy zagospodarowania terenu – mury oporowe, ogrodzenia, dojścia; bezpieczeństwo użytkowników.

Ten przegląd dostarcza „mapy ryzyka” na kolejne lata – wskazuje priorytety remontowe i pozwala zaplanować budżet utrzymania obiektu bez zaskoczeń.

Dodatkowe kontrole po zdarzeniach – kiedy nie czekać?

Nie zwlekaj z oględzinami, gdy wystąpią: wichury (uszkodzenia dachu, elewacji), pożary (osłabienie nośności, nadpalenia elementów), podtopienia (zawilgocenia, degradacja izolacji), silne obciążenia śniegiem czy uderzenia mechaniczne. Taka kontrola potwierdza, czy obiekt nadaje się do użytkowania i jakie prace trzeba wykonać natychmiast.

Przykład: po nawałnicy inspektor może zalecić natychmiastowe zabezpieczenie pokrycia, wymianę uszkodzonych łat i kontrolę przewodów kominowych pod kątem pęknięć – zanim dojdzie do przecieków i zagrzybienia.

Kto odpowiada i jak zorganizować przeglądy?

Za przeglądy odpowiada właściciel lub zarządca. To oni zlecają usługę osobom z uprawnieniami budowlanymi, pilnują terminów i archiwizują protokoły. Harmonogram dopasowuje się do rodzaju i wielkości budynku: dla domów jednorodzinnych wystarczy kalendarz terminów rocznych i pięcioletnich, a dla dużych obiektów – harmonogram półroczny z kontrolą przed i po sezonie zimowym.

Warto stawiać na lokalne, doświadczone ekipy. Jeśli potrzebujesz wsparcia, sprawdź Kontrola okresowa budynku w Katowicach – szybka organizacja przeglądu, jasne zalecenia i komplet dokumentów.

Praktyczne wskazówki dla właścicieli budynków

Skuteczny przegląd to nie tylko formalność. Poniżej najważniejsze kroki, które zwiększają jego wartość:

• Zgromadź dokumentację: poprzednie protokoły, projekty, instrukcje eksploatacji urządzeń.
• Zgłoś obserwowane nieprawidłowości: zacieki, pęknięcia, migotanie świateł, zapach gazu.
• Zapewnij dostęp do dachu, kotłowni, rozdzielnic, przewodów kominowych i pomieszczeń technicznych.
• Po przeglądzie wdrażaj zalecenia w terminach – najpierw te krytyczne dla bezpieczeństwa.

Dzięki temu inspektor działa sprawniej, a Ty otrzymujesz konkretne, użyteczne wnioski i realny plan działań.

Jakie korzyści daje regularność?

Konsekwentne trzymanie się harmonogramu przeglądów przekłada się na mniejsze koszty życia budynku w całym cyklu: mniej awarii, tańsze naprawy planowane z wyprzedzeniem, wyższy komfort użytkowników i brak nerwów przy kontrolach urzędowych czy likwidacji szkód z polisy. Krótko mówiąc: regularne kontrole to bezpieczeństwo i oszczędności.